ลูกดูเศร้า ดูเหงา ไม่เหมือนเดิม มาหาคำตอบพร้อมกิจกรรมเสริมพลังใจในบ้าน

คุณพ่อคุณแม่และผู้ปกครองอาจรู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงของลูกน้อย เช่น พูดน้อยลง ยิ้มน้อยลง ไม่เล่น ไม่ร่าเริงเหมือนเคย หรือแสดงพฤติกรรมที่ทำให้คิดว่าลูกๆ กำลังเผชิญหน้ากับความเศร้าหรืออารมณ์ทางลบอื่นๆ จนทำให้คุณพ่อคุณแม่เป็นห่วงลูกขึ้นมา แต่ความเศร้านั้นมีหลายระดับทั้งความเศร้าปกติตามธรรมชาติเมื่อต้องผิดหวังในบางสิ่งบางอย่างซึ่งสามารถจัดการให้หายไปได้ในระยะเวลาที่เหมาะสมและความเศร้าที่เกิดขึ้นเรื้อรังจนเป็นภาวะซึมเศร้าและเพื่อสังเกตว่าอารมณ์ทางลบของลูกน้อยเป็นเรื่องที่ผิดปกติจนน่าเป็นห่วงหรือไม่ 

คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตลูกๆ ได้ว่ามีพฤติกรรมดังต่อไปนี้หรือไม่

• ซึม, มีอารมณ์เศร้า, โกรธ, หงุดหงิด, สิ้นหวัง, รู้สึกผิด, ไร้ค่าอย่างต่อเนื่องและ อาจจะมีการแสดงออกด้วยคำพูดหรือการร้องไห้เสียงดังหรือกรีดร้อง เป็นต้น
• แยกตัวออกจากสังคม ปฏิเสธการไปโรงเรียน ไม่อยากเล่นกับคนที่เคยสนิทด้วยเหมือนเดิม ไม่สนุกกับกิจกรรมที่เคยชอบเช่นเดิม
• อ่อนไหวต่อการถูกปฏิเสธมากผิดปกติ
• ทานอาหารน้อยลงหรือมากขึ้นจนผิดปกติ
• นอนหลับมากผิดปกติหรือนอนไม่หลับ
• ขาดสมาธิ คิดช้า ขาดพลังงานหรือเรี่ยวแรงในการทำกิจกรรมต่างๆ 
• บอกว่ามีอาการเจ็บป่วยแต่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาทางกาย
  

เราขอเน้นย้ำว่าการที่เด็กมีอารมณ์เศร้าไม่ได้แปลว่าพวกเขาจะต้องมีภาวะซึมเศร้าเสมอไปยกเว้นหากพบว่าลูกๆ มีพฤติกรรมข้างต้น ติดต่อกันเกินกว่า 2 สัปดาห์ แต่ไม่ว่าอารมณ์เศร้าโดยทั่วไปของเด็กหรือภาวะซึมเศร้าเรื้อรังก็สามารถเกิดขึ้นได้ด้วยหลายสาเหตุคล้ายๆ กันทั้งความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม ครอบครัว การต้องเผชิญกับความเจ็บปวดทางกายและใจ การสูญเสียบางสิ่งบางอย่างที่สำคัญ ความรู้สึกโดดเดี่ยวไม่มีเพื่อน เป็นต้น อย่างไรก็ตามการป้องกันและเยียวยาความเศร้าที่ดีที่สุด คือความรักผูกพันแน่นแฟ้นและการยอมรับ ในตัวเด็กอย่างไร้เงื่อนไขจากพ่อแม่อันเป็นความต้องการพื้นฐานของมนุษย์โดยทั่วไป ซึ่งผู้ปกครองสามารถสร้างบรรยากาศดี ๆ ในบ้านได้โดยหากิจกรรมที่ได้ใช้เวลาร่วมกันอย่างมีคุณภาพ (quality time) และเพื่อสร้างบรรยากาศดีๆ 

เราขอแนะนำแนวทางเพื่อให้พ่อแม่ลองพิจารณาดังนี้

• พิจารณาว่าเราเองก็มีอารมณ์ทางลบ ขุ่นมัวหรือเปล่า? หากเป็นแบบนั้น ขอให้พ่อแม่หันกลับมาดูแลความรู้สึกของตนเองก่อนเป็นอันดับแรก หลายครั้งที่เรามีความทุกข์และสร้างบรรยากาศตึงเครียดโดยไม่รู้ตัว ซึ่งมีงานวิจัยชี้ว่าการที่แม่มีภาวะซึมเศร้าส่งผลให้แม่ยอมรับในตัวลูกน้อยลง และเมื่อแม่ไม่ยอมรับในตัวลูกจะทำให้ไม่สามารถตอบสนองความต้องการของลูกได้เพียงพอ ส่งผลให้เด็กขาดความรู้สึกมั่นคงปลอดภัย (secure attachment) และอาจนำไปสู่ปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์อื่นๆ ตามมาได้ 
  
• ลองทำกิจกรรมที่ได้สัมผัสกับธรรมชาติร่วมกัน การสัมผัสธรรมชาติคือการเยียวยาร่างกายและจิตใจของมนุษย์ พ่อแม่อาจลองพาลูกๆ ไปทำกิจกรรมที่ได้เรียนรู้สิ่งมีชีวิตในธรรมชาติ กิจกรรมเช่นนี้จะทำให้เด็กได้เปิดโลกกว้างทั้งความรู้และมุมมองใหม่ๆ นอกเหนือจากที่บ้านและโรงเรียน 
  
• การเล่นเกมหรือกีฬาร่วมกัน การเล่นเกมหรือกีฬาที่เด็กชอบซึ่งบางครั้งอาจมีทั้งการชนะและการแพ้ เป็นโอกาสที่ทำให้พ่อแม่ได้พาลูกสนุกกับกิจกรรมพร้อมกับได้เรียนรู้ว่าเขาจะเป็นที่รักและสามารถมีความสุขได้ไม่ว่าจะชนะหรือแพ้ก็ตาม 
  
• การช่วยกันทำงานบ้าน อาจเป็นเรื่องแปลกที่บางครั้งเด็กสนุกกับการช่วยงานบ้านพ่อแม่เพราะพวกเขารู้สึกว่าตัวเองได้ทำสิ่งดีๆ เพื่อคนที่รัก ลองชวนลูกปลูกต้นไม้ ทำกับข้าว กวาดบ้านถูบ้านร่วมกับเรา จากนั้นชื่นชมในความพยายามและขอบคุณในการช่วยเหลือของเขา นอกจากนี้การช่วยงานบ้านยังช่วยฝึกให้เด็กได้พัฒนาทักษะของสมองส่วนหน้า (Executive Function) ซึ่งเป็นสมองส่วนจัดการควบคุมอารมณ์และความรู้สึกอีกด้วย
  
• การแสดงความรักด้วยการสัมผัสทางกาย พ่อแม่ควรทำให้การแสดงออกถึงความรักเป็นเรื่องปกติของครอบครัว การกอดและสัมผัสอย่างเหมาะสมหรือแม้กระทั่งการสัมผัสเล็กน้อยระหว่างพ่อแม่กับลูกในกิจกรรมต่างๆ ก็สามารถช่วยให้เด็กๆ รู้สึกอบอุ่นปลอดภัยได้ เช่น การจับมือเด็กเขียนดินสอ การจูงมือ การอาบน้ำสระผมให้ลูก เป็นต้น

โดยการดูแลเมื่อเด็กๆ ต้องเผชิญหน้ากับความเศร้าไม่ว่าจะเป็นแค่อารมณ์ขุ่นมัวเล็กน้อยหรือภาวะซึมเศร้าเรื้อรังก็ตาม สิ่งที่ควรทำเป็นอย่างแรกคือ การหาสาเหตุของความเศร้าเพื่อที่จะสามารถจัดการได้ตรงจุด แต่หากพ่อแม่รู้สึกว่าต้องการความช่วยเหลือ สามารถขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก เช่น นักจิตวิทยาเด็ก หรือจิตแพทย์เด็ก เป็นต้น

dmp ขอแนะนำผลิตภัณฑ์สบู่เหลวอาบน้ำ ดีเอ็มพี คิดส์ 3in1 กลิ่น แคนดี้เบอร์รี่ และ ดีเอ็มพี คิดส์ 3in1 กลิ่นกัมมี่ ฟรุตตี้ ที่มาพร้อมลายสิขลิทธิ์ตัวการ์ตูนสุดน่ารักจาก Disney เเละ Marvel ที่จะเข้ามาส่งเสริมสร้างจินตนาการของลูกน้อยให้สนุกอย่างก้าวไกลเเละสนุกกับการอาบน้ำไปยิ่งกว่าเดิมเพื่อขจัดความเศร้าให้ลูกน้อยกลับมาสดใสยิ่งกว่า

บทความโดยนักจิตวิทยาเด็กและครอบครัว

Reference :

Brennan, D. (2022, april 24). Depression in Children. Retrieved from Webmd: https://www.webmd.com/depression/guide/depression-children

Hadadian, A., & Merbler, J. (1996). Mother's Stress: Implications for Attachment Relationships. Early Child Development and care, 59-66.

Mansouri, Abdelhak. (2014). Children’s needs and Parents’ obvious role. Dirassat Insaniya wa Ijti-maiya, University of Oran 1. 5-27.

McEwen, B. S. (2011). Effects of Stress on the Developing Brain. Cerebrum.

Luby J. L. (2009). Early childhood depression. The American journal of psychiatry, 166(9), 974–979. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2009.08111709

RELATED